Zniesienie separacji – wniosek, opłata i rozprawa

Kiedy można znieść separację?

Separację można znieść wyłącznie na zgodne żądanie obojga małżonków. Podstawą prawną jest art. 61⁶ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), który stanowi, że na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji.

Nie wystarczy wola jednego z małżonków. Jeśli druga strona nie wyraża zgody (lub cofnie ją w trakcie postępowania), sąd umarza sprawę. Sąd nie bada, czy małżonkowie faktycznie podjęli wspólne pożycie kluczowe jest zgodne żądanie. Zgodnie z art. 61⁶ § 2 k.r.o. z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

Do jakiego sądu złożyć wniosek o zniesienie separacji?

Wniosek rozpoznaje sąd okręgowy w postępowaniu nieprocesowym. Właściwość miejscową reguluje art. 567¹ Kodeksu postępowania cywilnego. W pierwszej kolejności właściwy jest sąd miejsca wspólnego zamieszkania małżonków, a gdy go nie mają sąd miejsca ich wspólnego pobytu. W braku tych podstaw właściwy jest sąd miejsca zamieszkania lub pobytu jednego z małżonków.

Nie zawsze musi to być ten sam sąd, który orzekał separację.

Ile kosztuje wniosek o zniesienie separacji?

Opłata sądowa od wniosku o zniesienie separacji wynosi 100 zł. Podstawą jest art. 37 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Jest to opłata stała, niezależna od tego, czy wniosek składa jedno małżeństwo wspólnie, czy jedno z nich, a drugie wyraża zgodę odrębnie.

Opłatę uiszcza się na rachunek właściwego sądu (lub w kasie sądu). Do wniosku należy dołączyć dowód wpłaty. W trudnej sytuacji materialnej można wnioskować o zwolnienie od kosztów sądowych.

Co powinien zawierać wniosek i jakie załączyć dokumenty?

We wniosku należy wskazać:

• dane małżonków (imiona, nazwiska, PESEL, adresy)
• oznaczenie sądu
• żądanie zniesienia separacji
• sygnaturę i datę orzeczenia o separacji
• informacje o wspólnych małoletnich dzieciach (jeśli są) oraz propozycję dotyczącą władzy rodzicielskiej
• ewentualny zgodny wniosek o utrzymanie rozdzielności majątkowej

Do wniosku dołącza się m.in. odpis prawomocnego orzeczenia o separacji, potwierdzenie opłaty oraz (w razie potrzeby) aktualne odpisy aktów stanu cywilnego. Wniosek może być wspólny lub złożony przez jednego małżonka z dołączeniem zgody drugiego.

Przebieg rozprawy i rozstrzygnięcia sądu

Postanowienie o zniesieniu separacji sąd wydaje po przeprowadzeniu rozprawy. Rozprawa jest obligatoryjna. Na rozprawie sąd upewnia się co do zgodnej woli małżonków.

Jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd zgodnie z art. 61⁶ § 3 k.r.o. rozstrzyga o władzy rodzicielskiej. W zakresie majątku co do zasady po zniesieniu separacji powstaje ustawowa wspólność majątkowa (art. 54 § 1 k.r.o.). Na zgodny wniosek małżonków sąd może jednak utrzymać rozdzielność majątkową (art. 54 § 2 k.r.o.).

Skutki zniesienia separacji

Z chwilą prawomocnego zniesienia separacji ustają jej skutki. Oznacza to m.in.:

• powrót obowiązków małżeńskich (w tym obowiązku wspólnego pożycia, wierności i współdziałania)
• zasadniczy powrót do wspólności ustawowej (chyba że sąd na zgodny wniosek utrzyma rozdzielność)
• rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej nad dziećmi
• wpływ na ewentualne alimenty między małżonkami (mogą wygasnąć, jeśli nie ma już podstaw)

Zniesienie separacji nie działa wstecz i nie „kasuje” wcześniejszych rozliczeń majątkowych, które zostały już dokonane.

Podsumowanie

Zniesienie separacji wymaga zgodnego żądania obojga małżonków, wniosku do sądu okręgowego, opłaty 100 zł oraz rozprawy. Samo faktyczne pojednanie nie kończy separacji potrzebne jest orzeczenie sądu. Po jego uprawomocnieniu ustają skutki separacji, a małżeństwo wraca do pełnego obowiązywania, z uwzględnieniem rozstrzygnięć dotyczących dzieci i ewentualnego utrzymania rozdzielności majątkowej.